Home › Kennisbank › Marge

Kostprijsberekening horeca: van inkoopbon tot verkoopprijs, met voorbeeld

Marge 8 min lezen Bijgewerkt 27 oktober 2026

Een kostprijsberekening begint niet bij de kaart maar bij je inkoopbon. Zo reken je per gerecht uit wat het kost, welke verkoopprijs daarbij hoort en welk gerecht je kaart eigenlijk draagt.

Bij een nieuwe kaart wordt er gerekend. Vaak op gevoel: wat vraagt de zaak om de hoek, wat voelt redelijk. Dat is een prima laatste controle, maar een slecht begin. Een kostprijsberekening draait het om. Je begint bij wat een bord jou kost, en pas daarna kijk je wat de gast ervoor betaalt.

In dit artikel gaat het over de kostprijs van de grondstoffen: wat er op het bord ligt. Personeel, huur en energie betaal je uit wat er daarna overblijft. Die reken je niet per gerecht uit, maar over de hele zaak.

Stap 1: de inkoopprijs per kilo of liter

Alles begint bij de prijs die je echt betaalt. Niet de prijs uit de folder, niet die van vorig voorjaar, maar die van je laatste factuur. Reken die om naar een prijs per kilo, liter of stuk. Staat er een doos van 6 x 1 kilo op de bon, dan deel je door 6. Hoe je verpakkingen eerlijk vergelijkt staat in kiloprijs vergelijken bij verschillende verpakkingen.

Stap 2: corrigeer voor wat je weggooit

Je betaalt voor de hele krop, het hele stuk vlees, de hele vis. Op het bord komt maar een deel. Dat verschil heet het rendement: het deel dat je echt kunt gebruiken. Reken daarom met de prijs per kilo bruikbaar product.

inkoopprijs per kg / rendement = prijs per kg bruikbaar

Een voorbeeld: paksoi kost € 4,20 per kilo. Na schoonmaken blijft er 80% over. Dan kost een kilo bruikbare paksoi € 4,20 / 0,80 = € 5,25. Bij groente scheelt dat dubbeltjes, bij een hele vis of een stuk vlees met been al snel euro's per portie. Het rendement weet je het best door het één keer zelf te wegen: voor en na.

Stap 3: de kostprijs per portie

Nu reken je per ingrediënt uit hoeveel je nodig hebt, en wat dat kost. Een voorbeeld met een kipgerecht (alle bedragen zijn voorbeelden):

IngrediëntPrijsPer portieKosten
Kipdijfilet€ 10,90 per kg200 g€ 2,18
Jasmijnrijst€ 2,60 per kg80 g€ 0,21
Paksoi (bruikbaar)€ 5,25 per kg150 g€ 0,79
Satésaus, eigen€ 6,50 per liter60 ml€ 0,39
Olie, kruiden, garneringvaste post—€ 0,35
Kostprijs per portie€ 3,92

Twee dingen in deze tabel worden vaak vergeten. De saus maak je zelf, dus die heeft ook een kostprijs: reken één keer uit wat een pan kost en deel door het aantal liters. En de kleine dingen (olie, boter, zout, kruiden, een blaadje erop) tel je niet per gram, maar als een vast bedrag per gerecht dat je zelf kiest. Laat je ze weg, dan is elke berekening te mooi.

Let op: een kostprijs verloopt

Deze berekening klopt alleen met de prijzen van vandaag. Gaat de kipdij van € 10,90 naar € 12,50 per kilo, dan kost dit bord 32 cent meer, zonder dat er iets aan het recept veranderde. Een kostprijs reken je dus niet één keer uit, maar opnieuw bij elke kaartwissel en bij elke flinke prijsstijging. Hoe je die stijgingen ziet staat in een stille prijsverhoging herkennen.

Stap 4: van kostprijs naar verkoopprijs

Kies eerst welk deel van de verkoopprijs je aan grondstoffen wilt besteden. Dat is je food cost percentage. In dit voorbeeld gaan we uit van 30%. Dan is de rekensom:

kostprijs / 30 x 100 = verkoopprijs exclusief btw

Voor het kipgerecht: € 3,92 / 30 x 100 = € 13,07 exclusief btw. Eten valt onder 9% btw, dus op de kaart wordt dat € 13,07 x 1,09 = € 14,24. Afgerond naar een nette prijs: € 14,50.

Sommige koks rekenen liever met een factor: de kostprijs keer een vast getal. Bij 30% food cost is die factor 100 / 30 = 3,33. Het is precies dezelfde som, alleen anders opgeschreven. Meer over het percentage zelf, en waarom je altijd zonder btw rekent, lees je in food cost percentage berekenen.

De uitkomst is een ondergrens

De rekensom vertelt je wat je minimaal moet vragen. Niet wat je moet vragen. Kost een gerecht weinig en is het populair, dan mag de prijs best hoger liggen dan de som zegt. Kom je met de som ver boven wat gasten bij jou willen betalen, dan moet het gerecht veranderen: een ander stuk vlees, een andere portie, een goedkopere garnituur.

Stap 5: leg de hele kaart naast elkaar

Eén gerecht doorrekenen is nuttig. De hele kaart naast elkaar leggen is waar je echt iets van leert. Een voorbeeld met vijf gerechten (voorbeeldbedragen, kaartprijs inclusief 9% btw, marge = wat er per bord overblijft exclusief btw):

GerechtKostprijsKaartprijsFood costMarge
Tomatensoep€ 0,95€ 7,5013,8%€ 5,93
Kip sat造3,92€ 14,5029,5%€ 9,38
Paddenstoelenrisotto€ 3,10€ 18,5018,3%€ 13,87
Zalm€ 6,40€ 23,5029,7%€ 15,16
Ossenhaas€ 11,20€ 31,5038,8%€ 17,70

Kijk je alleen naar het percentage, dan is de ossenhaas het probleemgeval en de soep de kampioen. Kijk je naar de euro's, dan is het andersom: elk bord ossenhaas laat € 17,70 achter, elk bord soep € 5,93. Het percentage zegt hoe efficiënt een gerecht is. De marge zegt wat het oplevert.

Welk gerecht schrap je?

Daarvoor heb je nog één getal nodig: hoe vaak je het verkoopt. Dat haal je uit je kassa. Een gerecht met een lage marge dat zelden besteld wordt, is de eerste kandidaat om te schrappen of om te herzien. Een gerecht met een hoge food cost dat elke avond twintig keer de deur uitgaat, draagt waarschijnlijk je zaak, ook al ziet het percentage er minder mooi uit. De risotto in het voorbeeld is het gerecht dat je wilt laten verkopen: lage kostprijs, hoge marge.

Drie fouten die de berekening scheeftrekken

  • Rekenen met de kaartprijs inclusief btw. Dan lijkt elk gerecht beter dan het is. Deel altijd eerst door 1,09 (eten) of 1,21 (alcohol).
  • Een oude inkoopprijs. De prijs die je in je hoofd hebt, is vaak die van een half jaar geleden. Pak de laatste factuur.
  • Geen rendement. Rekenen met de inkoopprijs per kilo in plaats van per kilo bruikbaar product maakt vis- en vleesgerechten op papier goedkoper dan ze zijn.

Zelf aan de slag

Op de tools-pagina staat een gratis rekenmachine voor de food cost van een gerecht, en een Excel-template om je hele kaart door te rekenen. Twijfel je of de prijzen op je bonnen nog kloppen met wat je denkt te betalen: met de gratis prijsscan leg je twee bonnen van dezelfde leverancier naast elkaar. Komt er uit je berekening dat de kaart omhoog moet, lees dan eerst menukaartprijzen verhogen voordat je de nieuwe kaart laat drukken.

Dit automatisch laten doen?

Bonnenmatch leest je pakbonnen en facturen met AI uit, legt ze naast elkaar en waarschuwt zodra een prijs stijgt — met het jaarbedrag erbij, zodat je weet waarover je belt. Eén abonnement van € 50 per maand, alles inbegrepen, 14 dagen gratis proberen.